محدثان بود « 1 » . دربارهء ضبط « ابن اخوه » بايد بگوييم كه زركلى در « الاعلام » خود به نقل از بروكلمان « ابن الاخوة » درج كرده ، اما لوى در ترجمهء انگليسى و دكتر معين در فرهنگ اعلام ابن اخوّه آورده‌اند . بارى اين دانشمند كه به قول لوى ظاهرا از اهل مصر بود در زمان خود چندان شهرت نداشته است اما پس از مرگ به سرعت در سوريه و نقاط ديگر معروف شد . وى كه محتسبى سختگير بوده ، بر پايهء آگاهيهاى شغلى و نيز مطالعات سرشار خود در احكام و مقررات اسلام كتاب خود را تأليف كرده و در آن نخست به ذكر حكم فقهى هر موضوع با استناد به آيات قرآن مجيد و احاديث پرداخته و سپس آن را با وضع موجود روزگار خود تطبيق كرده است ، اما فساد دستگاه حكومت و اولياى امور از مدعيان امر به معروف و نهى از منكر گرفته تا طبقهء فعاله يعنى كسبه و اصناف ، او را دل‌آزرده ساخته ، ازاين‌رو در ضمن شكايت از اوضاع زمان ، به ذكر تباهىهاى اجتماع و حتى تقلبات دكانداران پرداخته است ، اگر كسى چنين كتابهايى را نخوانده باشد و از اين سخن ابن اخوه كه مىگويد : « به روزگار ما علم و عمل به امر به معروف و نهى از منكر متروك شده و حقيقت و نشانه‌اش از ميان رفته و مداهنه و رياكارى بر دلهاى مردم غلبه يافته و توجه به خداوند فراموش شده است . مردم همچون چارپايان به پيروى از هواى نفس و شهوات تن در داده‌اند و مؤمن راستين كه در راه خدا از سرزنش نترسد اندك شده است » « 2 » آگاه نباشد گمان مىكند كه عفريت فساد تنها به جامعهء ما چهره نموده است و در روزگاران قديم مردم در مدينهء فاضله مىزيسته‌اند ! موضوع كتاب بيان احكام حسبت است و حسبت در اصطلاح ادارى اسلامى

--> ( 1 ) - الاعلام زركلى ، چ 2 ، ج 7 ، ص 263 به نقل از « الدرر الكامنة » ج 4 ، ص 168 و Brock . S . 2 . 101 . ( 2 ) - همين كتاب ، ص 18